Hành trình về cực Nam Tổ quốc

Sau lần lỡ hẹn trung thu 2009 với Cà Mau, NHG quay lại Cà Mau cho đợt tiền trạm thứ 2 trong dự định xây nhà tình thương và trao tặng học bổng của CLB Tình Nguyện Ngàn Hạc Giấy. 21h xuất phát từ bến xe Miền Tây cùng với anh Bùi Nghĩa Thuật, trưởng nhóm tình Nguyện Ngàn Hạc Giấy, chúng tôi đã vượt qua hơn 400km để tới điểm dừng đầu tiên là bến xe TP. Cà Mau. Sau hơn 40 phút dạo phố phường trên xe trung chuyển, chúng tôi có mặt ở bến đò B đi Rạch Tàu – Đất Mũi.

DSC 0048DSC 0049

8h10', chiếc thuyền cao tốc bắt đầu từ TP.Cà Mau tới vùng đất cực Nam của tổ quốc. 3 tiếng lênh đênh trên sông rộng mênh mông, chúng tôi cập bến cuối cùng Rạch Tàu – xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau. Khi còn cách Đất Mũi 10km, tôi đã bắt đầu cảm nhận được gió biển thổi mơn man đem theo vị của biển, chợt nhớ vị mặn của gió biển Bình Định, vùng quê nắng gió trong kí ức tuổi thơ. Chiếc thuyền cao tốc rẽ nước tung bọt trắng xóa. Đi trên sông nước miền Tây luôn đem tới cho bạn một cảm xúc hết sức đặc biệt. Dọc 2 bên bờ sông rộng thênh thang là rải rác những căn nhà lụp xụp bằng cây tràm, đước lợp tạm bợ bằng lá hoặc bạt đã rách nát. Đúng như lời chia sẻ của Thuật trước đó, đa số các căn nhà ở đây đều không có cửa chính mà cũng chẳng cần cửa sổ. Đơn giản là vì các nhà ở cách xa nhau và trong nhà cũng chẳng có món đồ đạc nào đáng giá mà sợ mất cắp.

DSC 0066DSC 0067

 

11h20', chúng tôi thuê một chiếc xe gắn máy của các anh xe ôm trên bến tàu và bắt dầu di chuyển về trường tiểu học 3, xã Đất Mũi. Như đã được Thuật giới thiệu trước, cơ sở của trường tiểu học 3 khá khang trang và mới được một tổ chức phi chính phủ xây tặng được 3 năm. Thầy Tiệp – hiệu trưởng – đón tiếp chúng tôi niềm nở. Ngay lập tức, Thuật nhanh chóng giới thiệu và vào việc với anh Sơn, một chủ thầu xây dựng trong vùng. Sau khi Thuật mô tả các giải pháp thực hiện căn nhà tập thể cho các thầy cô giáo, tôi làm việc cùng với anh Sơn để tính toán chi phí cho căn nhà.

SDC11784Tính toán chi phí
Quả thật, kinh phí để xây dựng căn nhà tập thể cấp 4 cao ngoài sức tưởng tượng của chúng tôi. Đầu tiên là chi phí vật liệu. Do bị cách biệt với Cà Mau bởi 1 con sông lớn, không có đường bộ thông tuyến nên mọi vật liệu đều phải chuyển từ TP. Cà Mau về qua đường sông. Chi phí vật liệu ở đây bị đội lên khoảng 10% - 15% so với vật liệu cùng loại ở TP.HCM. Yếu tố thứ 2 khiến chi phí đội lên là do phần nền đất bùn lầy, lún sụt xảy ra thường xuyên nên chi phí gia cố nền móng làm tăng thêm 25% - 30% chi phí cho căn nhà. Làm việc trong ngành xây dựng nên tôi hiểu rõ việc gia cố nền móng cần thiết như thế nào cho một căn nhà ở vùng đấn có địa tầng yếu như ở Đất Mũi. Nhìn qua Thuật, dù vẫn giữ vẻ bình thản thường thấy nhưng tôi biết anh cũng đang lo lắng khi chi phí căn nhà vượt qua khỏi con số dự tính khá xa. Sau 2 tiếng vật lộn với những con số, những phương án tính toán, chúng tôi có được chi phí cuối cùng cho căn nhà là 160 triệu. Một con số "toát mồ hôi hột" theo cách mà Thuật nói đùa. Thoáng một lát trầm ngâm trên khuôn mặt Thuật, tôi biết anh đang suy nghĩ rất nhiều về căn nhà đầu tiên của NHG đã đụng phải một khối khó khăn rất lớn. Một khoảng thời gian im lặng trong căn phòng tiếp khách của trường rồi Thuật là người chủ động phá tan không khí im lặng bằng một nụ cười và nói "Quả thật là chi phí rất lớn nhưng chúng ta sẽ cố gắng hết sức mình. Còn lại thì tùy duyên vậy!".
DSC 0092Khu đất dự kiến sẽ xây nhà

Sau khi tính toán các chi phí dự kiến cho căn nhà, chúng tôi đi thăm căn nhà mà hiện tại các giáo viên đang ở. Dãy nhà tập thể mà trước đây là lớp học cũ của trường đang được tận dụng làm nhà ở cho các giáo viên tại đây. Căn nhà đã xuống cấp trầm trọng. Nhiều đoạn tường bị xé toạc, vôi toác ra từng mảng còn gạch thì mục nát dần. Phía trên trần nhà và các cửa sổ được che chắn tạm bợ bằng các tấm bạt để khỏi bị mưa tạt.

 

DSC 0102DSC 0103DSC 0116DSC 0117

Dù đã được Thuật chia sẻ trước đó về hoàn cảnh hiện tại của các thầy cô giáo ở đây nhưng tôi vẫn không khỏi chạnh lòng khi trực tiếp nhìn thấy hoàn cảnh sinh sống của các thầy cô. Thuật chỉ ra một túp lều sát bên dãy tập thể chỉ còn trơ lại khung cây gỗ và giới thiệu "Đây đã từng là nhà ở của 03 cô giáo dạy trong trường". Trước mắt tôi là một túp lều bằng cây tràm giờ chỉ còn lại là 1 đống cây vụn. Được biết, túp lều đã hoàn thành xong nghĩa vụ của nó sau một trận gió lớn. Rất may là các cô đã di tản sang nhà của một giáo viên khác là người địa phương để ở tạm. DSC 0100

 

"An cư thì mới lạc nghiệp" – thế nhưng ở ngay mảnh đất cực Nam của tổ quốc này, vẫn đang có những người vừa phải vật lộn với cuộc sống đắt đỏ quá mức so với đồng lương giáo viên và phụ cấp ít ỏi vừa phải nớm nớp lo sợ khi sống trong căn nhà "không biết sập khi nào". Có lẽ chỉ khi tới đây, tận mắt chứng kiến những viên gạch mục nát, những cây cột nhà nứt nẻ, những cây gỗ xiêu vẹo, tôi mới hiểu tại sao Thuật lại luôn hào hứng khi nói về dự định xây căn nhà tình thương cho các thầy cô ở Cà Mau đến như vậy.

Sau khi xem xét và chụp hình tư liệu về căn nhà mà các thầy cô đang ở với hi vọng có thể có được những hình ảnh sinh động nhất gửi về TP.HCM, nơi các bạn tình nguyện viên (TNV) và các nhà hảo tâm cũng đang nóng lòng muốn biết tình hình thực tế, chúng tôi dùng cơm cùng các thầy cô và nghỉ ngơi trước khi đi qua khu làng chài ven biển và thăm một gia đình em học sinh giỏi mồ côi của trường. Khi đang ăn, có một chi tiết mà tôi cảm thấy rất xúc động. Một cô giáo trẻ vừa đi Cà Mau về (đi từ TP.Cà Mau về) mua được 1 chiếc đồng hồ treo tường giá 130.000 VNĐ. Cô giáo rất vui và đem qua chia sẻ niềm vui đó cùng mọi người. Mọi người xúm quanh chia vui và bình luận về chiếc đồng hồ. Chúng tôi có thể cảm nhận được niềm vui của cô khi dành dụm một thời gian mới mua được chiếc đồng hồ đẹp như vậy. 130.000 VNĐ – một con số có thể không lớn với chúng ta nhưng lại rất quý và đem lại niềm vui như vậy cho các thầy cô giáo. Chúng tôi bắt đầu di chuyển qua xóm chài ven biển cũng ở gần khu vực trường tiểu học 3 và khu du lịch Đất Mũi. Xóm chài nghèo xác xơ với hơn 20 nóc nhà dựng theo kiểu "nhà sàn" mà chúng tôi đã được anh Sơn giới thiệu lúc trưa trong các phương án dựng nhà cho các thầy cô. Các nhà sàn hầu hết đều được dựng bằng cây gỗ địa phương, có tuổi thọ khoảng 03 năm và đều không có cửa. Trong nhà, vật dụng trang trí chính là bộ nồi xoong, chảo được treo trên bức tường bằng lá. Thầy Tiệp tâm sự - các hộ ở đây đều nghèo, việc đánh bắt phụ thuộc vào thiên nhiên. Tuy không thể "chết đói" nhưng đời sống cũng không thể khá lên được.

 

DSC 0140DSC 0145

 

Điều kiện kiếm tền đôi khi khá dễ dàng là một yếu tố khiến tỉ lệ các em học sinh bỏ học đi kiếm tiền phụ giúp gia đình tăng cao. Thầy cho biết, chỉ một ngày "cào nghêu giống" đem bán, các em có thể kiếm được 100.000 VND -> 150.000 VND. Hoặc đi bắt ốc leng bán cho các nhà hàng, quán nhậu với giá 40.000 VND/kg ốc. Tuy nhiên, số tiền này hết nhanh chóng vì mức chi phí đắt đỏ ở Đất Mũi. Bên cạnh đó, những khó khăn cố hữu khác của các tỉnh miền Tây sông nước là điều kiện di chuyển đi học của nhiều em thường rất xa và đi trên sông nước. Nhiều em đi đò dọc hoặc đi xe ôm phải dậy sớm từ 5 giờ sáng để chuẩn bị cho việc tới trường.

 

DSC 0138

 

Thầy Tiệp chia sẻ thêm "Có em đi học mỗi ngày mất 10.000 VND tiền đò dọc, đây là một số tiền lớn với gia đình các em. Nhiều em đã muốn bỏ học vì gia đình không thể kham nổi khoản chi phí phát sinh gần 300.000 VND mỗi tháng cho các em đi lại. Đó là chưa kể, nếu gia đình phải đi làm không có người giữ em, các em vẫn phải ở nhà giữ em". Ngậm ngùi! Ở vùng đất heo hút này, nếu không được học hành đầy đủ, rồi đây cuộc đời của các em sẽ tiếp tục quanh quẩn với chài lưới, bắt ốc, làm thuê .... như đời cha ông của các em đã trải qua thế. Cơ hội bứt ra khỏi cuộc sống đói nghèo của các em sẽ là một con số không tròn trĩnh. Rời xóm chài. chúng tôi tiếp tục tới thăm gia đình em Tường Vy, một trong số các em học sinh mồ côi có hoàn cảnh khó khăn và đạt học lực loại giỏi. Căn nhà sàn bằng cây tràm lụp xụp rung lên khi chúng tôi bước lên. Phải thật rón rén và khẽ khàng đặt bước chân vào đúng nhưng tấm ván chắc chắn nhất để "không gây tai họa". Cô bé Tường Vy bước ra sau tiếng gọi của Thầy Tiệp. Mảnh mai và nhút nhát, cô bé nép sau bức liếp che nắng ở cửa nhà khẽ khàng mời chúng tôi vào nhà. Căn nhà trống trải với di ảnh người đàn ông còn trẻ trên bàn thờ làm tôi có cảm giác căn nhà sẽ trở nên rộng mênh mông với cô bé Tường Vy.

 

DSC 0124DSC 0129

 

Trong khi Thuật thăm hỏi Tường Vy thì tôi tranh thủ chụp một vài tấm hình căn nhà của gia đình em. Nhỏ nhắn hơn so với bạn đồng trang lứa, nhưng vẫn rất cứng cỏi khi kể về hoàn cảnh gia đình. Nhà Tường Vy có 3 anh em, anh lớn đang học cấp 2 nhưng cũng bỏ học đi làm thêm phụ giúp gia đình. Anh kế đang học lớp 5 còn em đang học lớp 4. Bố mất được gần 1 năm vì căn bệnh ung thư phổi, gánh nặng nuôi sống gia đình giờ lại càng nặng hơn, đè lên vai người mẹ. Thầy Tiệp cho biết, mẹ của em đang nấu cơm thuê cho một nhà hàng ở trong khu du lịch với mức lương vài trăm ngàn đồng / tháng. Hoàn cảnh gia đình đã giúp cho Tường Vy có cái nhìn chững chạc hơn về cuộc sống. Em trả lời các câu hỏi của Thuật rất ngắn gọn nhưng rành mạch và đủ ý. Quay lại nhìn căn nhà lụp xụp của cô bé Tường Vy một lần nữa, chúng tôi trở tiếp tục đi tới vựa vật liệu xây dựng của anh Sơn để tham khảo tiếp giá cả chi phí thực hiện căn nhà và tham quan căn nhà trọ mà anh vừa xây cách đây hơn 1 năm có hình thái tương đối giống với căn nhà mà NHG dự xây tặng các thầy cô giáo. Mất khoảng 10 phút di chuyển bằng xe gắn máy, chúng tôi dừng lại ở một dãy nhà trọ tập thể. Và các chi tiết được tôi và Thuật tính toán nhanh chóng để tìm cách tiết kiệm chi phí mà vẫn đảm bảo độ an toàn bền chắc, tiện dụng cho căn nhà. Anh Sơn rất nhiệt tình, dẫn chúng tôi đi tham quan dãy nhà đồng thời cho biết anh và địa phương sẽ sẵn sàng hỗ trợ để căn nhà tình nghĩa này hoàn thành, giúp đời sống các thầy cô đỡ khó khăn hơn.

 

                        DSC 0155Dãy nhà tập thể Sau khi đã thu thập đầy đủ thông tin, chúng tôi quay trở về trường nghỉ ngơi và tham quan khu du lịch Đất Mũi. Cảm xúc khi đứng ở dải đất tận cùng của tổ quốc thật đặc biệt. Một vài tấm hình lưu niệm trước khi rời Đất Mũi về Sài Gòn giữ lại nguyên vẹn cảm xúc với miền Tây sông nước, với điệu hoài lang, với gành hào, với Bạc Liêu hoài cổ và những ước mong hoài bãi đẹp của những thầy cô giáo trẻ tại Đất Mũi.

 

Tp. Hồ Chí Minh, ngày 1 tháng 11 năm 2009.

 

Nhật ký tiền trạm - Văn Hiếu ghi

Tags: người trong cuộc